پویش گفتار در این گفتگو با آقای امیر عباس دردانه، دبیر سابق انجمن سلامی مستقل در مورد موضوعاتی چون نقش کرسی‌های آزاداندیشی در ارتقاء اندیشه‌ها، چالش‌ها و امکانات این فضاها، و تجربیات فردی او از در این زمینه صحبت می‌کند.
این مصاحبه فرصتی است تا نگاهی نزدیک‌تر به نقش بسیار مهم کرسی‌های آزاداندیشی در تنظیم فضای آموزشی دانشگاه‌ها داشته باشیم و با تجربیات فعّالان در این زمینه، به دنیایی پویا و آزاداندیشانه نگاهی اندازیم.

– آقای دردانه تاکید مقام معظم رهبری بر روی موضوع برگزاری کرسی آزاد اندیشی را در چه می‌بینید؟
در مسئله کرسی آزاد اندیشی دو مسئله‌ی گفت‌و‌گو و خلقِ تفکرات نو نهفته است که هر دو بسیار برای جامعه و پیشرفت کشور لازم است. اساسا با دیکتاتوری فکر نمی‌توان جامعه را راضی نگاه داشت یا مشکلات کشور را حل کرد.

– هدف از این گفت‌وگوها چه باید باشد؟ آیا لزوما از دل گفت‌وگو باید به تفاهم رسید یا هدف غایی گفتگو چیز دیگری است؟
در چند سطح می‌توان پاسخ داد. اما اگر بخواهم تنها بر دونکته بالا تمرکز کنم باید بگویم که گفت و گو در سطح جامعه سبب درک متقابل گروه‌ها از هم می‌شود و روا داری را افزایش می‌دهد و سطح خشونت عمومی را کاهش می‌دهد.هر چند که در سیاست و حکمرانی قدرت حرف اول را میزند اما گفت و گو در سطح حکمرانی می‌تواند تاثیر بسزایی در تصمیمات داشته باشد. اگر حکمرانان در گفت و گو با مردم و نخبگان را ببندند آنوقت تصمیماتی گرفته میشود که تنها به سود گروه خاصی است.

– ویژگی‌های گفتگوهای دانشجویی در دانشگاه‌ها از نظر شما چیست؟ در گفت‌وگو باید از چه رفتارهایی پرهیز کرد؟ چطور باید یک گفت‌وگوی اثرگذار برگزار کرد؟
حقیقتا سوال سختی است و حس میکنم تا به حال تجربه موفقی در این باره نداشته‌ام. اما چند دلیل عدم موفقیت را میتوانم بگویم. یکی آنکه عموم دانشجویان بسیار کم مطالعه دارند. دلیل دیگر آنکه در گفت و گو میخواهیم گروه مقابل را راضی کنیم و بدنبال درک طیف مقابل نیستیم. یک دلیل دیگر که بیشتر در مباحث سیاسی پیش میاید این است که افرادی که به گروه‌های سیاسی بیرون از دانشگاه وصل هستند یا به آنها علاقه‌مند هستند فضا را رادیکال و غیر قابل گفت و گو می‌کنند. دلیل دیگر عدم مهارت شنیدن است، به این معنا که ما نمی‌خواهیم بشنویم که طرف مقابل چه می‌گوید و فقط دنبال این هستیم که جواب طرف مقابل را بدهیم.

– در حال حاضر وضعیت گفت‌وگوهای دانشجویی را چطور ارزیابی می‌کنید؟
بنظرم گفت و گویی وجود ندارد. علی‌الخصوص بعد از اتفاقات پارسال. یکی از دلایل خشونت بالای اتفاقات پارسال میتواند عدم گفت و گوی موثر در سطح جامعه باشد. در سطح دانشگاه هم دانشجوها حرفی برای گفتن ندارند چرا که با اندیشه و مطالعه غریبه هستند و با خواندن چهارتا مطلب تلگرامی و چندتا توییت فاز کنشگر سیاسی برداشته‌اند و موقعی که قرار است متنی بنویسند دستشان خالی است. کسی که حرفی برای گفتن نداشته باشد، کاری هم نمی‌تواند انجام دهد.
البته ممکن از در گوشه و کنار مناظراتی برگزار شود، اما این‌ها گفت و گو نیست بلکه بیشتر رادیکال کردن فضاست. 

– در شرایط فعلی دانشگاه‌ها به نظرتان چه موضوعاتی کشش و جذابیت برگزاری گفت‌وگوی آزاد را دارد؟
بین گفت و گوی “لازم” و گفت و گوی “جذاب” تفاوت بسیار است. موضوعات جذاب آنهاست که الان ترند است. یعنی اگر وقتی بحث ازدواج گلزار داغ است شما میتوانید یک گفت و گوی نسبتا مناسب را در دانشگاه راه بیندازید. البته برخی موضوعات مثل ازدواج هم هست که همیشه داغ است و مخاطبین زیادی دارد. اما فرضا آسیب شناسی “دوری جستن دانشجویان از فضای کار جمعی” موضوع لازم و مهمی است که باید به آن پرداخته شود. اما متاسفانه مخاطب ندارد.