در دانشگاه‌ها، جوانانی پرانرژی، با آرمان‌ها و آرزوهای بزرگ در دل خود، به دنبال بهبود و تحول در محیط اطراف خود و در جامعه مشغول به فعالیت هستند.
ما در پویش گفتار در این مصاحبه، با خانم زهرا عظیمی، دبیر سیاسی دفتر تحکیم وحدت گفتگو خواهیم کرد.
این گفت‌و‌گو فرصتی است تا نگاهی عمیق به تجربیات و چالش‌های دانشجویان داشته باشیم.
پویش گفتار شما را به خواندن این مصاحبه دعوت می‌کند.

– نظر شما پیرامون تاکید رهبری روی موضوع برگزاری کرسی آزاد اندیشی چیست؟
در دهه اخیر، فضای جامعه به سمتی حرکت کرده است که مردم نسبت به موضوعات مختلف از طرق مختلف آگاهی کسب می‌کنند و خواه ناخواه مضامین مختلف بازتعریف شده و در نظام ارزشی جامعه، جایگاه بالاتر یا پایین‌تر قرار می‌گیرد. گاهی ارزش‌ها ضدارزش می‌شوند و گاهی هم ضدارزش‌ها تبدیل به ارزش بی‌بدیل می‌شود.روزگاری نه چندان دور، وقتی مسئله‌ای به عنوان ارزش صرفا از طریق پدر و مادر به فرزندان منتقل می‌شد، فرزندان بدون اینکه چرایی آن را بپرسند، می‌پذیرفتند؛ اما اکنون از نوجوان‌های دهه ۹۰ تا جوانانی که در دهه‌ی سوم و چهارم زندگی خود به سر می‌برند و حتی پدربزرگ و مادربزرگ‌های خانواده نسبت به موضوعات مختلف، طالب استدلال قوی‌‌تری هستند. این اتفاق، در جامعه نشان‌دهنده‌ی بلوغ فکری مردم و رشد سطح منطق عمومی است. لذا در جامعه لازم است تا درباره موضوعات مختلف صحبت شود. اینکه رهبری تاکید دارند تا در فضای دانشگاه‌ها و بین دانشجویان گفت‌وگو پیرامون مسائل روز جامعه مطرح شود، از همین حیث است که اولا این گفت‌وگو پاسخی به نیاز ذهنی و فکری افراد است. ثانیا پیرو شکل‌گیری همین گفت‌وگوهاست که سوالات و شبهات برطرف می‌شوند و دریچه‌ای به سمت معرفت گشوده می‌شود.

– هدف از این گفت‌وگوها چه باید باشد؟ آیا لزوما از دل گفت‌وگو باید به تفاهم رسید یا هدف غایی گفتگو چیز دیگری است؟
این گفت‌وگوها در وهله‌ی اول عرصه‌ای است برای ارتقا سطح فکری و مهارت تبادل نظر برای اینکه به حقیقت رسید. به تفاهم رسیدن زمانی ارزشمند است که دو طرف گفت‌وگو را به سطح بالاتری از معرفت برساند. هدف غایی گفت‌وگو همانطور که در توصیه‌های اسلام آمده است، رسیدن به حقیقت است، نه لزوما توافق‌.

– ویژگی‌های گفتگوهای دانشجویی در دانشگاه‌ها از نظر شما چیست؟-در گفت‌وگو باید از چه رفتارهایی پرهیز کرد؟ چطور باید یک گفت‌وگوی اثرگذار برگزار کرد؟
اولین لازمه‌‌ی برگزاری گفت‌وگوهای دانشجویی، دوری از تعصب است‌. دانشجویان برای اینکه بتوانند به حاصل مطلوبی از برگزاری این جلسات برسند، باید تعصبات خود در گفت‌وگو دور باشند. البته اینکه برخی مسائل را اصول و خط قرمزهای دینی می‌دانیم متفاوت از موضوعاتی است که هر روز در جامعه ایجاد می‌شوند و نیازمند رسیدن به پاسخی روشن و درست دارند که یکی از روش‌های آن گفت‌وگو کردن است.

– در حال حاضر وضعیت گفت‌وگوهای دانشجویی را چطور ارزیابی می‌کنید؟
به طور کلی وضعیت جنبش دانشجویی هم در باب کارکرد و تأثیرگذاری آن در جامعه و هم از حیث نوع فعالیت‌هایی که دانشجویان تشکلی دارند، افول پیدا کرده است. در دهه‌ی ۹۰، وضعیت عمومی کشور روزهای پر تلاطم و رویدادهای گوناگونی را چشید، اما کمتر شاهد برنامه‌های گفت‌وگو محور در جنبش دانشجویی بودیم. اگر هم برنامه‌هایی گرفته می‌شد، تبدیل به مناظراتی داغ و چالشی می‌شد که دو طرف در حال تلاش برای زمین زدن تفکر مقابل خود بودند و نه رسیدن به حقیقت.

– در شرایط فعلی دانشگاه‌ها به نظرتان چه موضوعاتی کشش و جذابیت برگزاری گفت‌وگوی آزاد را دارد؟
موضوعات روز، که برخی از آنها از فضای مجازی به دنیای واقعی سرایت می‌کنند. مثل اوضاع اقتصادی جامعه، هنجارهای اجتماعی، برخی چالش‌های داغ روز مثل حجاب، بحث فراجنسیت‌ها و…

– دعوت‌کننده به گفت‌وگو چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد و چطور باید این کار را انجام دهد؟
بنظر می‌رسد باز باید برگردیم به همان لازمه‌ی اولی که برای برگزاری جلسات گفت‌وگو محور برشمردیم-یعنی دوری از تعصب. دعوت‌کننده به گفت‌وگو باید از تعصبات به دور باشد و هدف او رساندن بحث به نتیجه درست باشد. رعایت اخلاق هم یکی دیگر از ویژگی‌های دعوت کننده است. او باید به رعایت اخلاق در دانشگاه مشهور باشد.

– موضوعاتی که برای گفتگوها انتخاب می‌شوند باید چه خصوصیاتی داشته باشند؟
موضوع روز باشد، در پاسخ به نیازهای جامعه باشد، ریز موضوعاتی که ذیل موضوع مطرح می‌شوند تکمیل‌کننده‌ی بحث باشند.

– آیا تجربه شخصی در برگزاری و شرکت در کرسی دارید؟
سه سال پیش در سال‌هایی که آموزش حضوری در دانشگاه‌ها به دلیل فراگیری ویروس کرونا، تعطیل شده بود، بنده به عنوان دبیر تشکیلات انجمن اسلامی الزهرا، برگزار کننده گفت‌گوهای دانشجویی با عنوان «مناظرات دانشجویی» بودم. با اینکه دانشگاه تعطیل بود اما ما موفق شدیم تا دانشجویان را به دفتر انجمن اسلامی بیاوریم و به صورت حضوری گفت‌وگویی پیرامون وطن و وطن‌پرستی، برگزار کنیم.

– امکانش هست بیشتر از این تجربتون بفرمایید؟
بله خواهش می‌کنم، فضای کلی تشکل تابستان ۱۴۰۰، در سالی به سر می‌بردیم که آموزش حضوری دانشگاه‌ها به دلیل همه‌گیری کرونا، تعطیل شده و آموزش مجازی برقرار بود. فضای تشکله‌ای دانشجویی در دانشگاه هم به تبع آن، راکد و از تکاپو افتاده بود. انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه الزهرا (س)، به عنوان قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین تشکل دانشگاه، از آنجاییکه به فرمایش امام، رسالت خود را رسالت انبیاء (عليهم السلام) می‌دانست، از کار باز نایستاد.
انجمن اسلامی الزهرا سابقه‌ای دیرینه در برگزاری مناظرات در دانشگاه دارد. حتی در سال‌های کرونا و با وجود تهی بودن دانشگاه از دانشجویان، بارها مناظرات حضوری دانشجویی برگزار کرد و دانشجویان را به دانشگاه کشاند.
سال ۱۴۰۰ و تعطیلی آموزش حضوری در دانشگاه و تصمیم برای برگزاری جلسات مناظرات حضوری در سال ۱۴۰۰ بنده به عنوان دبیر تشکیلات انجمن اسلامی مسئولیت رسمی داشتم. ما برای اینکه فضای گفتگو و بحث در میان دانشجویان ادامه پیدا کند، تصمیم به برگزاری مناظرات کردیم.
شیوه برگزاری مناظرات هم به این ترتیب بود که اول موضوع را انتخاب می‌کردیم و سپس ۲ گروه ۲ نفره تشکیل می‌شد که هر کدام نظر متفاوتی از دیگری داشتند، اما یکبار به عنوان موافق و یکبار هم به عنوان مخالف در مناظره حضور پیدا می‌کردند. هدف ما هم از این سبک برگزاری مناظرات این بود که اعضای تشکیلات، مهارت استدلال آوردن و تفکر انتقادی را یاد بگیرند.
کم و کیف برگزاری مناظره در سال کرونا موضوع یکی از مناظرات ما پیرامون بحران جمعیت بود که راه‌حل آن آیا تنها در ازدواج و فرزندآوری است، یا راهکارهای دیگر. موضوع دیگری هم که از استقبال بیشتری در دانشگاه با وجود آموزش مجازی، برخوردار شد، موضوع وطن بود. دو گروه مناظره‌کننده به این بحث می‌پرداختند که آیا وطن‌پرستی، اساسا ارزشمند است؟! اینکه انسان محلی که در آن به دنیا آمده است را در بالاترین ارزش بداند، درست است؟!
این مناظره در دفتر انجمن اسلامی و به صورت حضوری برگزار شد. تعدادی از دانشجویان هم به عنوان شنوندگان مناظره حضور پیدا کردند. از همان مناظره، ما به عنوان مسئولان رسمی تشکل، به برخی از استعدادهای افراد مناظره کننده پی بردیم و از این ظرفیت آنها در تشکل استفاده شد و بسترهای تشکیلات هم به رشد و تقویت استعدادهای آنها کمک کرد.
در طول سال تحصیلی هم نشست‌هایی با حضور کارشناسان تخصصی آن موضوع برگزار کردیم. همچنین برگزاری میزگردهای دانشجویی که با حضور چند تن از دانشجویان به نمایندگی از یک تفکر و گفتگوی آنها باهم پیرامون موضوع واحد، با استقبال زیادی مواجه می‌شد. زیرا دانشجویان احساس هویت کرده و قصد داشتند تا موضع خود را روشن کنند و از آن دفاع کنند و یا به درست‌ترین موضع خود برسند.