آزاداندیشی به عنوان یکی از ارکان اساسی، همواره نقش کلیدی در شکل‌گیری تفکرات، نظرات، و ایدئولوژی‌های جامعه ایفا کرده است. در هر جامعه، فضایی برای بیان آزاداندیشی از اهمیت فراوانی برخوردار است. مصاحبه‌ی حاضر با هدف آشنایی بیشتر با مفهوم آزاداندیشی و تأکید بر اهمیت می‌پردازد. پویش گفتار این مصاحبه را با آقای سجاد زارع عضو سابق انجمن اسلامی دانشگاه صنعتی امیر کبیر و دانشجوی دکتری ترتیب داده است تا نقطه نظرات متنوعی را در مورد آزاد اندیشی برجسته کند. این گفت‌وگو، آقای سجاد زارع مدیر گروه فرهنگی مرکز راهبردی فرهنگ و رسانه تجربیات شخصی خود را به اشتراک می‌گذارند.پویش گفتار امیدوار است که این مصاحبه، به خوانندگان امکان فهم بهتر و گسترده‌تری از اهمیت و اثرات آزاد اندیشی در زندگی فردی و اجتماعی را فراهم آورد.

– آقای زارع یکی از گفت‌وگوهای دانشجویی را نام ببرید که شما آن را برگزار کردید یا در گروه برگزاری نقش داشتید. در کدام دانشگاه و در چه سالی انجام شد؟ خودتان هم در گفت‌وگو شرکت کردید یا تنها میزبان بودید؟
گفتگوی موردی نبود و مجموعه ای از کرسی های آزاد اندیشی در انجمن اسلامی دانشگاه امیرکبیر در سال های ۸۹-۹۰ و ۹۱ برگزار و حضور داشتیم.

– این گفت‌وگو در چند جلسه برگزار شد؟ مدت‌زمان آن چقدر بود؟ در چه مکانی گفت‌وگو برگزار شد؟
موضوعات مختلف بود و تقریبا ۶ جلسه و در سالن آمفی تئاتر دانشگاه به مدت ۲ تا ۳ ساعت برگزار شد.

– برای برگزاری گفت‌وگو با کدام نهاد یا مرکز یا معاونت در دانشگاه هماهنگی انجام دادید؟ آیا دانشگاه ممانعت کرد؟ چطور بر آن غلبه کردید؟
معمولا به اداره فرهنگی نامه ارسال می کردیم و به معاون دانشگاه ارجاع می شد و سپس مجوز صادر می شد و در زمان ما ممانعتی صورت نگرفت.

– به نظرتان موضوع انتخاب‌شده چه جذابیتی برای دانشجویان داشت که حاضر شدند گفت‌وگو کنند؟
موضوع حجاب، ملی گرایی و نبوت و حوزه های عقیدتی بود که کم و بیش استقبال می شد.

– حدوداً چند نفر در گفت‌وگوی مستقیم شرکت کردند؟ چند نفر نظاره‌گر بودند؟ گفت‌وگو در کجا برگزار شد؟ ترکیب جنسیتی گفت‌وگوکنندگان چه بود؟ ترکیب سنی گفت‌وگوکنندگان چه بود؟
بین 8 نفر به‌عنوان گفتگو کننده و بین 20 تا 70 نفر هم به‌عنوان شرکت کننده و نظاره‌گر بودند که ترکیب خانم و آقا هم حضور داشتند. و ترکیب سنی نیز مقطع کارشناسی و ارشد بودند.

– به نظرتان چه ویژگی‌هایی داشتید که توانستید افراد را حاضر به گفت‌وگو کنید؟ از چه ابزارهایی استفاده کردید؟
مهمترین مسئله برای گفتگو و حضور در آن اعتماد و آزادی بیان و بعد از جلسات بود که برخی از ترس برخورد حراست و… با وی بعد از کرسی را هم قبل از برگزاری برنامه با مسئولین مربوطه هماهنگ می کردیم.
سعی داشتیم همیشه در پوستر اطلاع رسانی برنامه نکات و الفاظ را انتخاب و استفاده کنیم تا دیگران جهت حضور در و بیان نظرات خود محتاط نباشند.

 – هدف از این گفت‌وگو چه بود؟ آیا در این گفت‌وگو طرفین به‌دنبال اقناع و تفاهم بودند یا هدف دیگری دنبال می‌شد؟ نتیجه چه بود؟
اساسا این گفتگوها جذاب نیستند و صرفا دغدغه است که برگزار می شود و هر کسی جهت صحبت کردن می آمد به دنبال اقناع یکدیگر بودند.

– رفتاری را از طرفین گفت‌وگو به خاطر دارید که خارج از آداب گفت‌وگو باشد؟ مثلاً پرخاش. چطور با آن مواجهه کردید؟ چطور طرفین را به مسیر گفت‌وگو بازگرداندید؟
بنده سعی بر آرام کردن فضا و دوری از تشنج را داشتم.

– پس از پایان گفت‌وگو نظر گفت‌وگوکنندگان چه بود؟ چقدر رضایت داشتند؟ آیا مایل به ادامه گفت‌وگو بودند و شرکت در برنامه‌های بعدی بودند؟
ما مثلا همیشه چون یک فرد خبره را دعوت می کردیم و بعد از گفتگو و پایان کرسی حتی، استاد دعوت شده مجدد با سایرین و افرادی که نقد یا سوال داشتند بحث و به گفتگو می پرداخت.

– خروجی‌های رسانه‌ای این گفت‌وگو چه بود؟ آن‌ها را در چه بستری منتشر کردید؟ این بازتاب رسانه‌ای چه بازخوردی در دانشگاه داشت؟ چقدر دیده شد؟ واکنش‌ها چه بود؟
خروجی های رسانه ای در سال 89-90 نهایتا در سایت انجمن و دفتر تحکیم وحدت قرار می دادیم و کاملا هم دیده نمی شد و مخاطب زیادی هم نداشت.

 – با توجه به تجربه‌تان گفت‌وگوی ایده‌آل چه ویژگی‌هایی دارد؟ به نظرتان چه موضوعاتی کشش و جذابیت برگزاری گفت‌وگوهای دانشجویی را دارد؟
گفتگوی ایده آل خیلی کلی است و برای اینکه گفتگو یک گفتگوی خوبی باشد شامل چند مورد و معیار می شود که یکی از آنها موضوع خوب و اینکه آن موضوع دغدغه و مورد سوال دانشجو باشد و اگر غیر از این باشد مخاطب خاصی استقبال نمی کند.بر فرض تا وقتی کرسی در مود باهم بودن دختر و پسر در سلف دانشگاه بحث نشود، طبیعی است که در موضوعات سیاسی و مذهبی و سایر شرکت نکنند و باید دغدغه و سوال دانشجو را محور برنامه خود قرار داد.

– موضوع دیگری وجود دارد که درباره آن گفت‌وگو برگزار کرده باشید یا در گفت‌وگو شرکت کرده باشید؟
بر فرض تا وقتی کرسی در مود باهم بودن دختر و پسر در سلف دانشگاه بحث نشود، طبیعی است که در موضوعات سیاسی و مذهبی و سایر شرکت نکنند و باید دغدغه و سوال دانشجو را محور برنامه خود قرار داد.

 – آیا پرسش و موردی در سوالات مذکور مدنظر داشتید که عنوان نشد؟
موضوعی که در سوالات شما نبود ، نحوه و شیوه برگزاری گفتگو بود، ما در آن زمان در مورد شیوه ی برگزاری گفتگو هم حتی بحث کردیم و اینکه استاد باشد یا نباشد و صرفا حضور دانشجوها برای برگزاری شکل بگیرد.
دانشجویان بصورت میزگرد حضور داشته باشند با پشت تریبون و یا در سالن و اینکه اساتید 2 نفر باشند و رو در روی هم دیگر موافق و مخالف هم باشند یا خیر.
تریبون آزاد در وسط صحن دانشگاه باشد یا سالن اجتماعات؟ اینها کاملا مهم بوده و باید بررسی گردد.
با توجه به شناخت از دانشجویان اغلب آنها به سالن آمفی تئاتر و اجتماعات نمی روند و در صحن و محوطه دانشگاه در قالب تریبون آزاد تجمعی حضور پیدا می کنند.